Microplastics in je keuken: Hier zitten ze

Niet iedereen weet dat je microplastics niet alleen in de oceaan of in vis tegenkomt, maar dat je ook in je eigen keuken ermee te maken hebt. Dat beeld klopt niet, want juist in de keuken zitten een aantal veelgebruikte spullen die microplastics (piepkleine plastic deeltjes, kleiner dan 5 millimeter) kunnen afgeven aan je eten of drinken. In deze blog lees je waar deze deeltjes precies vandaan komen en wat je kunt doen om de blootstelling te verminderen.

De antiaanbaklaag van je koekenpan

Een antiaanbaklaag (de coating die ervoor zorgt dat eten niet blijft plakken) kan bij oververhitting of bij krassen deeltjes afgeven aan je eten. Kook je regelmatig op hoog vuur in een pan met beschadigde coating, dan komen die deeltjes rechtstreeks in je maaltijd terecht. Zie je krassen of loslatende plekjes in de coating, vervang de pan dan, want een beschadigde laag herstelt zichzelf niet. Kies je voor een nieuwe pan, dan is roestvrij staal of gietijzer een alternatief zonder plastic coating.

Plastic snijplanken

In plastic snijplanken ontstaan na verloop van tijd krassen en snijgroeven. Onderzoek laat zien dat tijdens het snijden kleine plastic deeltjes kunnen vrijkomen. Hoeveel er vrijkomt, hangt onder andere af van het materiaal, de manier van snijden en de staat van de plank.

Glas en roestvrij staal bevatten geen plastic, maar zijn minder vriendelijk voor je messen. Door het harde oppervlak kunnen messen sneller bot worden. Een houten snijplank is zachter voor messen en kan bij goed schoonmaken en drogen ook een praktische keuze zijn. Voor rauw vlees, kip of vis kan een aparte, makkelijk schoon te maken plank prettig zijn.

Plastic voedselverpakkingen en -bakjes

Verwarm je eten in een plastic bakje in de magnetron, dan is de kans groot dat er microplastics vrijkomen, want warmte versnelt het afbrokkelen van plastic aanzienlijk. Ook vet en zuur voedsel, zoals tomatensaus, kan plastic sneller laten afbrokkelen dan bijvoorbeeld water. Zet je bakje daarom nooit in de magnetron als het niet expliciet magnetronbestendig is, en verwarm eten liever in een glazen of keramische schaal.

Theezakjes van nylon

Sommige theezakjes zijn niet van papier maar van nylon (een soort plastic), vooral de piramidevormige zakjes die je vaak bij premium theemerken ziet. Giet je hier kokend water overheen, dan kunnen er miljarden microscopisch kleine plastic deeltjes vrijkomen in één kopje thee. Twijfel je over het materiaal van je theezakjes, controleer dan de verpakking of kies voor losse thee met een metalen zeefje.

Plastic waterkokers en -flessen

Een plastic waterkoker geeft bij het koken van water al deeltjes af, en dit effect wordt sterker naarmate de waterkoker ouder is en er meer kalkaanslag in zit. Drink je daarnaast regelmatig uit een plastic fles die in de zon heeft gelegen of in een warme auto heeft gestaan, dan versnelt ook die warmte het vrijkomen van deeltjes. Vervang een oude, verkleurde plastic waterkoker of fles dan ook eerder dan je zou denken.

Zelfs het spoelen van plastic keukenspullen met heet water uit de kraan kan al voor een klein beetje afgifte zorgen, alleen merk je dat nooit met het blote oog.

Veelgestelde vragen

Zijn microplastics in de keuken schadelijk voor mijn gezondheid? Ja, microplastics kunnen gezondheidsproblemen veroorzaken, en juist daarom is het belangrijk om de blootstelling in je keuken zoveel mogelijk te beperken.

Is een antiaanbakpan met krassen gevaarlijk? Ja, krassen in de coating zijn een reden tot zorg, want daardoor komen er sneller plastic deeltjes in je eten terecht. Vervang de pan dan ook zodra je krassen of loslatende plekjes ziet.

Kan ik plastic bakjes wel gebruiken voor koud eten? Dat hangt af van het bakje. Is het bakje niet BPA-vrij, dan kan het ook zonder verwarmen al deeltjes afgeven, dus check dit altijd voor je het voor eten gebruikt.

Zijn alle theezakjes van nylon? Nee, de meeste theezakjes zijn van papier. Nylon zakjes zie je vooral bij piramidevormige verpakkingen.

Wat is een goed alternatief voor een plastic snijplank? Een snijplank van hout, glas of roestvrij staal geeft geen plastic deeltjes af.